Gợi ý giải đề thi lớp 10 TPHCM năm 2026

Ngữ văn là môn thi đầu tiên của kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026- 2027. Theo quy định, thí sinh làm bài trong thời gian 120 phút, tính từ 8 giờ 00.

Thí sinh trước giờ thi môn ngữ Văn

Ngay sau khi kết thúc thời gian làm bài, Giaoduc247.vn sẽ nhanh chóng cập nhật đề thi môn Ngữ văn, gợi ý giải đề, đáp án tham khảo cùng nhận định chi tiết từ giáo viên giàu kinh nghiệm nhằm giúp thí sinh và phụ huynh có thêm cơ sở đối chiếu, đánh giá bài làm.

Bên cạnh đó, những phân tích về cấu trúc đề, mức độ phân hóa, các dạng câu hỏi nổi bật và dự đoán phổ điểm cũng sẽ được liên tục cập nhật trong suốt kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm 2026.

Phụ huynh và học sinh đừng bỏ lỡ chuyên mục gợi ý giải đề thi lớp 10 được cập nhật liên tục, nhanh chóng và chính xác trên website Giaoduc247.vn.

ĐỀ THI

HƯỚNG DẪN GỢI Ý ĐỀ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 TPHCM NĂM 2026

MÔN: NGỮ VĂN

Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học

Câu  1 (3 điểm)

Lời người kể chuyện: ``Biết Điều mở sổ, viết vào đó một dòng’’:

Lời nhân vật (Biết Điều): "Nếu mình lo sợ mất mình, thì có lẽ mình đã bắt đầu không chỉ là một robot nữa rồi".

Robot là một quy trình mà con người cập nhật dữ liệu vào trong đó để trở thành công cụ phục vụ đời sống của con người. Bản thân robot thường không có cảm xúc, không có suy nghĩ mà chỉ thực hiện những điều mà con người đã lập trình. Nếu như robot bắt đầu có cảm nhận và suy nghĩ thì nó không còn là robot nữa. Đây là điều trăn trở của tác giả Lê Anh Vinh, và trong thực tế có lẽ chưa có robot nào đặt câu hỏi này. Đặc điểm của nhân vật Biết Điều còn là những ước vọng về tương lai của con người trong quá trình sản xuất robot.

Câu rút gọn: "Rồi đặt tay lên vai Biết Điều".

Khôi phục thành phần bị rút gọn: "Rồi ông đặt tay lên vai Biết Điều". (Thành phần bị rút gọn là: Chủ ngữ).

Khi máy móc ngày càng giống con người thì chính là hiện tượng đồ vật hóa con người. Máy móc dẫu có hiện đại vẫn chỉ là một công cụ phục vụ cho đời sống con người. Con người là sản phẩm tuyệt vời của thượng đế, và chỉ có con người mới có ý thức, tư duy, tình cảm, và cảm xúc. ``Khi máy móc ngày càng giống con người thì con người có đang dần sống như máy móc không”, đó là một thực trạng của hiện tại vì con người đang dần trở nên vô cảm. Câu hỏi trên là một câu hỏi lớn của thời đại và là niềm đau trước tình trạng con người ngày càng thiêu cảm xúc.

Câu 2 (2 điểm) Thí sinh tham khảo đoạn sau

Phân tích nội dung

Đoạn trích của Lê Anh Vinh là một đề tài mang đậm tính nhân văn, gợi mở ý thức của con người về hiện tượng vô cảm trong cuộc sống. Giá trị cốt lõi của đoạn trích vẫn là những lời đối thoại đơn giản nhưng đầy chất minh triết. Chính ý thức về cảm xúc, tư duy, tình cảm là đặc trưng không thể phủ nhận của con người, là sự phân biệt giá trị của con người với các loài vật. Cuộc sống càng hiện đại càng làm con người bị đồ vật hóa. Bên cạnh đó, chủ đề tác phẩm còn ngời sáng vẻ đẹp của tình người. Người ông hiện lên đầy bao dung, tinh tế khi vượt qua ranh giới người - máy để đón nhận Biết Điều như một đứa "cháu" thực thụ. Cách ông lắng nghe, an ủi bằng cái chạm tay đầy ấm áp đã khẳng định sức mạnh xoa dịu của tình yêu thương. Khi robot biết lo sợ và buồn phiền khi phải đánh mất mình thì khi đó robot đã có tính người. Văn bản đặt ra một lằn ranh triết lý sâu sắc chính cảm xúc là thước đo làm nên tính người. Trong thời đại công nghệ số, câu chuyện về nỗi lo đánh mất mình của robot là thông điệp đến với mọi người ``Phải biết trân trọng và nuôi dưỡng những rung cảm chân thành để không phải tự biến mình thành những cỗ máy vô tri’’.

Phân tích nghệ thuật

Dạng 2: Phân tích những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của đoạn trích tác phẩm “Chú robot tưởng mình là người” của tác giả Lê Anh Vinh

(1) Mở đoạn:

- Giới thiệu tác giả Lê Anh Vinh và đoạn trích “Chú robot tưởng mình là người”.

- Đoạn trích nổi bật với những nét đặc sắc về nghệ thuật, thể hiện qua xây dựng nhân vật, ngôn ngữ giàu hình ảnh và cách kết hợp miêu tả – tự sự – biểu cảm, góp phần làm nổi bật chủ đề:  khẳng định sức mạnh, sự kỳ diệu của cảm xúc và tình yêu thương chính là phẩm chất, cốt lõi, cao quý nhất làm nên giá trị của sự sống.

(2) Thân đoạn:

- Ngôi kể thứ ba: tạo sự linh hoạt, khách quan vừa chân thực. Nhờ đó, người đọc vừa quan sát, vừa đồng cảm với những cảm xúc, tâm lý của nhân vật chú robot Biết Điều, phù hợp với không gian câu chuyện.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật:

+ Hành động, Biết Điều hiện lên với vẻ rụt rè, ngập ngừng qua cái “lên tiếng, hơi ngập ngừng”, cái nhìn ra khoảng sân đêm” hay hành động “im lặng” đầy trăn trở.

- Về tâm lý và tình cảm, chú robot có cảm xúc, suy nghĩ, tâm hồn sâu sắc: biết buồn bã, biết lo sợ khi đối diện với lệnh xóa ký ức, và biết khao khát giữ lại “bản ngã” của mình. Sự thức tỉnh ấy khiến Biết Điều hiện lên vừa gần gũi, vừa phi thường, khơi dậy trong lòng người đọc sự ngưỡng mộ và đồng cảm sâu sắc.

- Thông điệp: Hãy luôn trân trọng, nâng niu thế giới cảm xúc và tình yêu thương, bởi đó chính là dưỡng chất quý giá nhất làm nên giá trị đích thực của một con người.

(3) Kết đoạn:

+ Những nét đặc sắc về ngôi kể, xây dựng nhân vật, ngôn ngữ đối thoại, cùng cách kết hợp miêu tả – tự sự – biểu cảm đã làm cho đoạn trích sống động, giàu cảm xúc và đầy sức thuyết phục.

+ Qua đó, tác phẩm truyền tải thông điệp hãy luôn trân trọng, nâng niu thế giới cảm xúc và tình yêu thương, bởi đó chính là những “sắc màu cảm xúc” quý giá nhất nuôi dưỡng tâm hồn con người làm nên giá trị đích thực của một con người.

Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết văn bản nghị luận xã hội

Câu 1 (1 điểm)

Cuộc sống chung quanh ta là dưỡng chất để nuôi dưỡng mọi cảm xúc. Chính những cảm xúc ấy đã khiến ta phải xao xuyến, rung động, bâng khuâng trước hiện thực cuộc sống. Tạ Duy Anh trong đoạn văn `` Khơi nguồn cảm xúc’’ đã đưa ra những hình ảnh đầy sinh động, nhẹ nhàng mà ý nhị. Đó là hình ảnh một chiếc lá rơi, một vì sao băng, một thân phận con người khi giã biệt cuộc đời trở về với cát bụi. Như Nguyễn Khuyến đã từng viết: ``Sóng biếc theo làn hơi gợn tí Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo’’. Trong cuộc sống, chúng ta phải biết nâng niu những giá trị của cuộc sống, lắng nghe những thanh âm của cuộc đời, của dòng chảy ngược xuôi. Đó là những chất xúc tác để tâm hồn chúng ta phong phú hơn, sâu sắc hơn và cảm nhận được nét đẹp của cuộc sống ở một đẳng cấp cao hơn.

Câu 2 (4 điểm)

BÀI THAM KHẢO 1

Kỉ nguyên vươn mình, thời đại số, thế giới của khoa học công nghệ, đất nước hội nhập… Bên cạnh những tiến bộ vượt trội và phát triển đáng mừng, cuộc sống hiện đại, tiện ích còn mang đến cho con người những guồng quay hối hả của nó, vô tình cuốn giới trẻ vào một nhịp sống nhanh, sống vội và có phần hời hợt. Giữa bức tranh nhộn nhịp ấy, một bộ phận người trẻ đang đối mặt với "căn bệnh" đáng lo ngại: sự thiếu hụt cảm xúc, khô cứng và cằn cỗi trong tâm hồn. Hiện tượng ấy giống lên một hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta về việc cần có những giải pháp kịp thời và hiệu quả.

Thiếu cảm xúc, khô cứng và cằn cỗi là trạng thái tâm lý trơ lì, đánh mất đi khả năng rung động, thấu cảm trước cái đẹp, cái thiện và cả những nỗi đau của bản thân và thế giới xung quanh. Biểu hiện của thực trạng này đang len lỏi vào nhiều góc khuất của đời sống. Không khó để bắt gặp những người trẻ mải mê với thế giới ảo mà thờ ơ trước vẻ đẹp của một sớm mai bình yên, dửng dưng với những giọt mồ hôi vất vả của cha mẹ, lạnh lùng buông những lời sát thương trên mạng xã hội, và vô cảm trước nỗi đau của những mảnh đời bất hạnh ngay trước mắt mình.

            Nguyên nhân sâu xa của "căn bệnh" này có thể đến từ những yếu tố khách quan: nhịp sống gấp gáp, áp lực học hành, thành tích nặng nề khiến nhiều học sinh không còn khoảng trống để thở và cảm nhận. Cùng với đó, sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ đã âm thầm bào mòn sợi dây gắn kết giữa người với người. Ta dễ dàng bắt gặp cảnh gia đình mỗi người ôm một máy điện thoại, phòng làm việc, cho tới các địa điểm công cộng. Giới trẻ làm bạn cùng công nghệ, rô-bốt nhiều hơn sinh hoạt ngoài trời, vận động cùng nhau. Hậu quả để lại nặng nề. Một tâm hồn cạn kiệt cảm xúc cũng giống như một mảnh đất nứt nẻ, khô cằn, dẫu có gieo xuống bao nhiêu hạt giống tri thức ưu việt cũng không bao giờ nảy mầm thành một nhân cách trọn vẹn. Khi thiếu đi cảm xúc, con người tự tước đi niềm hạnh phúc đích thực và biến mình thành cỗ máy lạnh lẽo.

Để thế giới của người trẻ thêm những sắc màu tươi đẹp, chúng ta cần chủ động tìm kiếm những "dưỡng chất" cho tâm hồn. Giải pháp cốt lõi và chủ động nhất đối với bản thân mỗi người trẻ là học cách sống chậm lại, tập quan sát và lắng nghe tiếng nói từ bên trong. Đặc biệt, hãy tự thanh lọc tâm trí, cho phép bản thân được lớn lên cùng sách. Những trang văn thấm đẫm tình người, tính công bằng, lòng bác ái sẽ giúp con người gần nhau hơn. Những nét đẹp của nội dung những trang sách sẽ đánh thức những rung cảm vi tế nhất. Hơn thế nữa, môi trường giáo dục của nhà trường và gia đình cần chung tay xây dựng những trạm yêu thương – nơi mỗi cá nhân được lắng nghe, tôn trọng và thấu hiểu. Các em được an toàn chia sẻ, được yêu thương và học cách yêu thương. Nhiều hoạt động tập thể giáo dục sự trao đi như: Heo đất giúp bạn vui Xuân, Kế hoạch nhỏ, Hoa phượng đỏ, Chung tay vì người bạn ngoại thành, Vì biển đảo quê hương hay đồng bào những miền thiên tai lũ lụt… là những hoạt động thường niên, bên cạnh những hành động nhỏ nhặt, tử tế mỗi ngày khi đến trường, khu phố, gia đình luôn là cách thiết thực nuôi dưỡng tâm hồn và trái tim. Trước khi phán xét, hãy chung tay gieo mầm. Trách nhiệm này không thuộc về riêng ai mà của tất cả chúng ta.

Cảm xúc chính là nhịp đập chân thật nhất của sự sống. Đừng để tuổi trẻ trôi qua trong sự câm lặng của trái tim. Đừng để tháng năm thanh xuân rực rỡ bị vùi lấp bởi sự khô cằn của cảm xúc. Hãy mở lòng ra để thấu hiểu, hãy bước chậm lại để yêu thương, vì cuộc đời chỉ thực sự trọn vẹn khi ta còn biết rung động trước vạn vật quanh mình.

"Có gì đẹp trên đời hơn thế

 Người yêu người sống để yêu nhau."

(Tố Hữu)

BÀI THAM KHẢO 2

Trong hành trình vạn dặm của nhân sinh, điều gì làm nên giá trị thực sự của một con người? Có lẽ, đó không phải là khối tài sản kếch xù hay những danh hiệu hào nhoáng, mà là ngọn lửa ấm áp tỏa ra từ một trái tim biết rung cảm. "Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương" đã mang đến một thông điệp nhân văn sâu sắc về cội nguồn của lòng nhân ái, một hành trang không thể thiếu của tuổi trẻ hiện đại.

Trước hết, "thấu hiểu cảm xúc" là khả năng nhận biết, gọi tên và thấu rõ nguyên nhân những trạng thái tâm lý như vui, buồn, giận dữ hay tổn thương của chính mình và người khác; là sự tinh tế khi biết đặt mình vào vị trí của tha nhân. Từ sự thấu hiểu ấy, ta mới biết "sống yêu thương" – trao đi sự quan tâm, đồng cảm, chia sẻ và dung thứ. Có thể nói, sự thấu hiểu chính là chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa của tình yêu thương. Chỉ khi thực sự hiểu được cõi lòng mình và thấu tỏ tâm can người khác, tình cảm ta trao đi mới chân thành, đúng cách, góp phần làm thế giới tâm hồn ta rạng rỡ và cuộc sống tươi đẹp hơn.

Sức mạnh của sự thấu hiểu được minh chứng rõ nét trong cả mối quan hệ với bản thân lẫn cộng đồng. Khi thấu hiểu chính mình, ta nhận diện được cảm xúc để không bị cuốn theo những cơn bão tiêu cực, trào lưu vội vã; biết tự xoa dịu tổn thương để trân trọng và phát triển bản thân. Hơn thế nữa, thấu hiểu người khác chính là nền tảng để yêu thương nhân loại. Khi biết đặt mình vào góc nhìn của người khác, ta sẽ phá vỡ bức tường của sự ích kỷ và định kiến. Lòng bao dung thôi thúc ta đưa tay đỡ đần những số phận kém may mắn. Nhìn vào thực tế, tinh thần ấy luôn tỏa sáng qua những Bếp ăn không đồng đỏ lửa giữa dòng đời tất bật, những Quỹ tình thương thắp sáng ước mơ cho trẻ nghèo hiếu học, những Vòng tay nhân ái che chở người yếu thế, và cả sự hào sảng, phóng khoáng vô ngần của người dân Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung. (Câu chuyện về cô Hoàng Nữ Ngọc Tim, tên thần là Aline Rebeaud, người Thụy Sĩ hơn 30 năm, trở thành mẹ của hàng nghìn em nhỏ Việt Nam với “Làng hạnh phúc” ngày càng mở rộng.)

Tuy nhiên, cần nhận thức rõ rằng, yêu thương bắt nguồn từ thấu hiểu là một thứ tình yêu thương trí tuệ. Tình yêu thương nếu thiếu đi sự thấu hiểu cũng giống như việc tưới đẫm nước cho một cái cây đang úng ngập, càng cố gắng vun đắp lại càng làm ngạt thở và tổn thương nhau sâu sắc hơn. Tình thương chân chính hoàn toàn khác biệt với sự mù quáng dung túng cho cái xấu hay lối sống chiều chuộng cảm xúc tiêu cực, hẹp hòi. Bên cạnh đó, ta cũng cần nghiêm khắc phê phán những kẻ sống hời hợt, chỉ mưu cầu được nhận lấy tình cảm nhưng lại lười biếng, vô tâm trong việc thấu hiểu người khác.

Nhận thức được điều đó, mỗi chúng ta cần rèn luyện trí tuệ cảm xúc (EQ) và học cách lắng nghe tích cực mỗi ngày. Hãy để tâm hồn mình được lớn lên cùng sách, mở rộng thế giới quan qua những trang văn, biến mỗi lớp học, mỗi cộng đồng thành một trạm yêu thương để rèn giũa sự tinh tế và chuyển hóa sự thấu cảm thành hành động thiết thực.

Cuộc sống này vốn dĩ đã có quá nhiều những vết xước, chông gai. Hãy thấu hiểu để không buông lời phán xét vô tình. Hãy lắng nghe để xoa dịu những niềm đau giấu kín. Và hãy yêu thương để cuộc đời mãi tươi đẹp, nơi mỗi người đều tìm thấy giá trị sống của mình.

"Chỉ có trái tim mới có thể nhìn thấu. Những gì chân chính, thiết yếu thì mắt thường không thể thấy được." (Antoine de Saint-Exupéry - Hoàng tử bé)

ThS Nguyễn Hoài Bảo

THPT Vĩnh Viễn