Tiến sĩ 29 tuổi trở về, đưa AI giải bài toán của Việt Nam

TS Lê Ngọc Bảo Vân trở về Việt Nam ở tuổi 29 sau thời gian học tập, nghiên cứu tại Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc. Qua Chương trình VNU350, nữ tiến sĩ lựa chọn Trường ĐH Kinh tế – Luật để tiếp tục giảng dạy, nghiên cứu, với mục tiêu biến dữ liệu và trí tuệ nhân tạo thành những giải pháp có giá trị cho doanh nghiệp, nông dân và cộng đồng.

Trở về để giải những bài toán từ dữ liệu Việt Nam

Hành trình học tập, nghiên cứu tại Hàn Quốc mang đến cho TS Lê Ngọc Bảo Vân nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm trong môi trường nghiên cứu quốc tế. Tuy nhiên, càng làm việc với dữ liệu, nữ tiến sĩ càng nhận thấy nhiều bài toán có ý nghĩa nhất với mình lại xuất phát từ thực tiễn Việt Nam.

TS Lê Ngọc Bảo Vân tại Hàn Quốc.

Trong quá trình nghiên cứu, TS Bảo Vân từng thử nghiệm trên dữ liệu thực tế từ các vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và nông dân trong nước. Từ dự báo giá nông – thủy sản đến xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định cho doanh nghiệp, những vấn đề này dần định hình hướng nghiên cứu mà chị muốn theo đuổi lâu dài.

“Dữ liệu thật và tính ứng dụng thực tế đều nằm ở quê nhà. Vì vậy, tôi nhận ra nghiên cứu của mình chỉ thực sự trọn vẹn và ý nghĩa khi được nghiên cứu và triển khai ngay tại Việt Nam”, TS Bảo Vân chia sẻ.

Theo nữ tiến sĩ, trở về Việt Nam không có nghĩa là khép lại các kết nối quốc tế. Điều chị hướng tới là đưa những tri thức, kinh nghiệm và chuẩn mực nghiên cứu quốc tế về tiếp tục phát triển các bài toán gắn với Việt Nam.

Trong thời gian tới, TS Bảo Vân định hình nghiên cứu theo hướng liên ngành, tập trung vào ba trụ cột gồm số hóa, tăng trưởng xanh và hội nhập.

Với số hóa, chị muốn ứng dụng phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo vào các chỉ số kinh tế, hướng đến tự động hóa quá trình thu thập, xử lý dữ liệu vĩ mô và vi mô từ nhiều nguồn. Từ nền tảng này, các mô hình dự báo chuyên sâu có thể được phát triển nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định hiệu quả hơn.

Một hướng khác gắn trực tiếp với thế mạnh của Việt Nam là công nghệ nông nghiệp. TS Bảo Vân dự kiến kết hợp học máy, dữ liệu chuỗi cung ứng và dữ liệu vệ tinh để giải quyết ba nhóm bài toán: dự báo giá theo thời gian thực; định giá tài sản để mở rộng tín dụng nông nghiệp; xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định nhằm tối ưu chuỗi cung ứng xuất khẩu nông – thủy sản.

TS Lê Ngọc Bảo Vân nhận Giải thưởng Nhà nghiên cứu xuất sắc trong khuôn khổ Dự án Brain Korea 21 của Trường Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc.

Nữ tiến sĩ cũng dành sự quan tâm đặc biệt cho dữ liệu tín chỉ carbon và cơ chế giao dịch carbon. Trên nền tảng các nghiên cứu về đo lường phát thải đã thực hiện, chị muốn tiếp tục phát triển các mô hình định giá và dự báo phục vụ lĩnh vực này.

“Triết lý xuyên suốt trong nghiên cứu của tôi là tri thức phải chuyển hóa thành giá trị thực tế”, TS Bảo Vân nhấn mạnh.

Từ VNU350 đến xây dựng nhóm nghiên cứu trẻ

Những năm nghiên cứu tại Hàn Quốc giúp TS Bảo Vân có thêm một góc nhìn về cách trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và Nhà nước liên kết trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Theo chị, Việt Nam có tiềm năng lớn về nguồn nhân lực và công nghệ, nhưng sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ở một số lĩnh vực vẫn chưa thực sự chặt chẽ. Đây cũng là khoảng trống mà nữ tiến sĩ muốn góp phần thu hẹp khi trở về làm việc tại Trường ĐH Kinh tế – Luật.

Song song với nghiên cứu trong nước, TS Bảo Vân dự kiến duy trì hợp tác chuyên sâu với nhóm nghiên cứu của giáo sư hướng dẫn và Trung tâm Dữ liệu lớn tại Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc. Chị tiếp tục thực hiện nghiên cứu, công bố quốc tế và quan trọng hơn là mở rộng những kết nối này cho sinh viên, học viên sau đại học.

“Tôi hướng tới tạo cầu nối để sinh viên và học viên sau đại học của Trường ĐH Kinh tế – Luật có thể tham gia trực tiếp vào các đề tài hợp tác hay hội thảo khoa học quốc tế, giúp các bạn trở thành đồng tác giả và chủ động bước ra môi trường toàn cầu từ sớm”, TS Bảo Vân cho biết.

TS Lê Ngọc Bảo Vân trình bày nghiên cứu tại Đại học Hàng hải và Hải dương Hàn Quốc năm 2025.

Với Chương trình VNU350, nữ tiến sĩ xem đây không chỉ là một chính sách thu hút nhân tài mà còn là sự đồng hành chiến lược đối với quá trình phát triển của các nhà khoa học trẻ.

Theo TS Bảo Vân, một nhà khoa học khó có thể đi xa nếu làm việc đơn lẻ. Sự hỗ trợ ban đầu thông qua các đề tài nghiên cứu cấp ĐHQG-HCM hoặc nhiệm vụ theo cụm, chuỗi có thể tạo nền tảng để chị tập hợp sinh viên, học viên giỏi và từng bước hình thành nhóm nghiên cứu chuyên sâu về phân tích dữ liệu và AI trong kinh tế.

Bên cạnh đó, TS Bảo Vân kỳ vọng VNU350 sẽ góp phần duy trì và mở rộng các liên kết quốc tế thông qua việc mời chuyên gia, đồng tổ chức hội thảo và tăng cường trao đổi học thuật.

Mục tiêu xa hơn của nữ tiến sĩ là đưa kết quả nghiên cứu vượt ra ngoài phạm vi bài báo khoa học. Chị mong muốn kết nối sâu hơn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ĐHQG-HCM, từ hoạt động ươm tạo đến mạng lưới doanh nghiệp, để các mô hình nghiên cứu về thị trường carbon và công nghệ nông nghiệp có thể phát triển thành sản phẩm chuyển giao, tạo giá trị cho cộng đồng.

“Tôi không xem mình chỉ là người thụ hưởng hỗ trợ, mà mong muốn đóng góp lại bằng những công bố quốc tế chất lượng cao, các giải pháp mang tính ứng dụng lâu dài cho đất nước và việc dìu dắt thế hệ nghiên cứu trẻ kế thừa”, TS Lê Ngọc Bảo Vân chia sẻ.