Nghiên cứu sinh xuất sắc có thể được miễn phản biện luận án

Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học để lấy ý kiến rộng rãi, với nhiều điểm mới liên quan đến học viên cao học và nghiên cứu sinh nhằm tăng tự chủ đại học, siết chất lượng đào tạo và thúc đẩy nghiên cứu khoa học.

Điểm đáng chú ý nhất trong dự thảo là lần đầu tiên đề xuất cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có thành tích nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao. Theo đó, nghiên cứu sinh phải có tối thiểu 3 bài báo WoS/Scopus liên quan trực tiếp đến luận án, trong đó ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1.

Ảnh minh hoạ

Quy định này được đánh giá là bước đi mới trong việc khuyến khích công bố quốc tế chất lượng cao, đồng thời tạo động lực nâng chuẩn nghiên cứu khoa học trong đào tạo tiến sĩ tại Việt Nam.

Dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 và Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2025. Nếu được thông qua, quy chế mới sẽ thay thế Thông tư 23/2021 về đào tạo thạc sĩ và Thông tư 18/2021 về đào tạo tiến sĩ hiện hành.

Theo Bộ GD-ĐT, dự thảo chuyển hướng mạnh từ quản lí quy trình sang quản lí chất lượng đầu ra và trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo. Các trường đại học được tăng quyền tự chủ trong tuyển sinh, xây dựng kế hoạch đào tạo và tổ chức học tập, nhưng phải bảo đảm công khai, minh bạch và công bằng.

Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tăng tính liên thông và linh hoạt trong đào tạo sau đại học. Kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học được sử dụng để công nhận, chuyển đổi tín chỉ sẽ có giá trị trong vòng 60 tháng kể từ ngày hoàn thành học phần hoặc được cấp chứng chỉ.

Đối với đào tạo tiến sĩ, Bộ GD-ĐT đề xuất chỉ tổ chức theo hình thức chính quy để tăng cường môi trường học thuật và nghiên cứu. Dự thảo cũng bổ sung quy định về giảng viên hướng dẫn là người nước ngoài, hướng dẫn đồng cơ hữu và cho phép bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết nếu bảo đảm yêu cầu chất lượng, khách quan và minh bạch.

Ngoài ra, người học phải hoàn thành chương trình trong thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn. Nếu quá thời hạn tối đa, người học phải xét lại điều kiện đầu vào theo quy định của cơ sở đào tạo.