Sau lớp 9, học nghề: Một lựa chọn đáng để cân nhắc

Mỗi mùa tuyển sinh lớp 10, không ít học sinh và phụ huynh lại căng thẳng trước áp lực điểm số, trường lớp và những lựa chọn phía trước. Thế nhưng, trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành, nhiều gia đình đã thay đổi suy nghĩ: thay vì cố đi theo con đường quen thuộc, họ chọn học nghề sau lớp 9 như một hướng đi phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp của con.

Học đúng năng lực quan trọng hơn chạy theo số đông

Sau khi kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 kết thúc, niềm vui của người này đôi khi lại là nỗi trăn trở của người khác. Không ít học sinh rơi vào tình huống không trúng tuyển các nguyện vọng đã đăng ký, còn phụ huynh thì băn khoăn giữa nhiều lựa chọn: chờ xét tuyển bổ sung, học trường tư với chi phí cao hay tìm một hướng đi khác.

Giờ học thực hành chiếm đến 70% thời lượng đào tạo tại Trường Trung cấp Việt Giao, giúp học sinh hệ tốt nghiệp THCS nhanh chóng làm quen với môi trường làm việc thực tế của các nhà hàng, khách sạn lớn.

Trường hợp của em Nguyễn Thị Bé Duyên (phường Linh Xuân, TP.HCM) là một ví dụ. Với 13,5 điểm ở ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh, Duyên không trúng tuyển cả ba nguyện vọng lớp 10 công lập. Trong khi mẹ mong con tiếp tục học phổ thông để có mức học phí phù hợp, cha lại cân nhắc trường tư dù chi phí không nhỏ. Một số người thân thì khuyên gia đình nên tìm hiểu chương trình học trung cấp sau lớp 9, bởi năng lực học tập của mỗi học sinh là khác nhau và không phải ai cũng phù hợp với con đường THPT rồi đại học.

Thực tế, nhiều học sinh không nổi bật ở các môn học thuật nhưng lại có khả năng thực hành tốt, khéo léo, nhanh nhạy và yêu thích những công việc mang tính ứng dụng. Nếu được định hướng đúng, các em hoàn toàn có thể phát triển ở môi trường giáo dục nghề nghiệp, nơi kỹ năng được đặt ngang với kiến thức.

Đó cũng là tinh thần của chủ trương phân luồng sau THCS, giúp học sinh có thêm lựa chọn phù hợp thay vì chỉ tập trung vào một hướng đi duy nhất. Điều quan trọng không phải là học giống số đông, mà là chọn con đường giúp mỗi người phát huy được thế mạnh của mình và có cơ hội phát triển lâu dài.

Một lộ trình học khác nhưng không khép lại cơ hội

Trong số các cơ sở đào tạo nghề dành cho học sinh tốt nghiệp THCS tại TP.HCM, Trường Trung cấp Việt Giao đang được nhiều phụ huynh lựa chọn nhờ mô hình đào tạo kết hợp giữa học văn hóa và học nghề.

Không bị gò bó bởi lý thuyết sách vở, học sinh ngành Hướng dẫn du lịch tại Việt Giao thường xuyên được rèn luyện kỹ năng hoạt náo, giao tiếp và dẫn tour thực tế ngay trong quá trình học.

Theo chương trình đào tạo, học viên vừa học các môn văn hóa theo quy định, vừa được đào tạo chuyên môn nghề. Sau khoảng ba năm, các em có thể nhận Giấy chứng nhận đủ yêu cầu khối lượng kiến thức văn hóa THPT cùng bằng Trung cấp chính quy. Khi có nhu cầu, người học vẫn có thể liên thông lên cao đẳng hoặc đại học theo quy định.

Điểm đáng chú ý là lộ trình này giúp học sinh sớm tiếp cận nghề nghiệp. Thay vì chờ đến sau khi hoàn thành nhiều năm học phổ thông và đại học mới bắt đầu đi làm, các em có thể tích lũy kỹ năng nghề, tham gia thị trường lao động từ tuổi 18 và chủ động tài chính sớm hơn.

Lộ trình phân luồng hợp lý giúp người trẻ nhận bằng tốt nghiệp Trung cấp chính quy ngay ở tuổi 18, tự tin lập nghiệp và chủ động tài chính trước khi bước vào giảng đường đại học.

Chị Thiên Kim (phường An Khánh, TP.HCM) cho biết con mình không thật sự yêu thích những môn học nặng lý thuyết nhưng lại có năng khiếu nấu ăn. Sau khi tìm hiểu, gia đình quyết định cho con theo học ngành Quản trị Bếp - Ẩm thực tại Trường Trung cấp Việt Giao.

"Đến nay cháu đã tốt nghiệp, làm việc tại một nhà hàng lớn và có thể tự lập. Điều quan trọng nhất là con được học đúng sở trường nên luôn có động lực phát triển", chị chia sẻ.

Theo đại diện nhà trường, chương trình đào tạo dành phần lớn thời lượng cho thực hành trong môi trường mô phỏng nghề nghiệp, với sự hướng dẫn của đội ngũ giảng viên, chuyên gia và nghệ nhân nhiều kinh nghiệm. Các ngành đào tạo tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu nhân lực ổn định như Kỹ thuật chế biến món ăn, Quản trị khách sạn, Hướng dẫn du lịch, Quản trị dịch vụ giải trí và thể thao, Kế toán doanh nghiệp...

Bên cạnh đó, nhà trường tăng cường kết nối với doanh nghiệp để tổ chức thực tập và hỗ trợ giới thiệu việc làm cho học viên sau tốt nghiệp. Đây cũng là một trong những yếu tố giúp nhiều phụ huynh yên tâm khi lựa chọn học nghề sau lớp 9 cho con.

Thực tế cho thấy, học nghề sau lớp 9 không phải là từ bỏ việc học, mà là lựa chọn một lộ trình khác để đến với nghề nghiệp. Khi được học đúng năng lực, có kỹ năng và định hướng rõ ràng, nhiều học sinh có thể bước vào đời sớm hơn, tự lập sớm hơn và vẫn giữ cánh cửa học tập mở rộng trong tương lai.