Chuyển dịch từ “gia công” sang “sáng tạo số”: Kỳ vọng từ Nghị định 179 đối với nhân lực công nghệ Việt Nam

Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đang thu hút sự quan tâm của giới giáo dục và công nghệ. Trong bối cảnh nhu cầu nhân lực chất lượng cao ngày càng gia tăng, nhiều chuyên gia kỳ vọng chính sách này sẽ góp phần tạo động lực để người trẻ theo đuổi các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.

Thiếu hụt nhân lực công nghệ vẫn là bài toán lớn

Theo nhiều thống kê được công bố trong lĩnh vực công nghệ thông tin, Việt Nam vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao khi nhu cầu tuyển dụng tiếp tục tăng mạnh dưới tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing) và tự động hóa.

Trong những năm tới, thị trường việc làm dự kiến sẽ thiếu hụt khoảng 200.000 nhân lực công nghệ

Không chỉ gia tăng về số lượng, nhu cầu tuyển dụng còn đặt ra yêu cầu cao hơn về kỹ năng, khả năng thích ứng với công nghệ mới và năng lực giải quyết các bài toán thực tiễn.

TS Nguyễn Đăng Trị - Phó Trưởng khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Gia Định (GDU) nhận định, việc Chính phủ ban hành Nghị định 179 trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ chiến lược.

Theo ông, đối với lĩnh vực công nghệ thông tin và AI, chính sách học bổng được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để người trẻ mạnh dạn lựa chọn và theo đuổi những ngành học đòi hỏi quá trình đào tạo, nghiên cứu và thực hành chuyên sâu.

"Trong bối cảnh AI và chuyển đổi số đang tái định hình nền kinh tế toàn cầu, đầu tư cho nguồn nhân lực công nghệ chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh quốc gia trong tương lai", TS Nguyễn Đăng Trị nhận định.

Học bổng không chỉ là hỗ trợ tài chính

Theo các chuyên gia giáo dục, giá trị của chính sách học bổng không chỉ nằm ở việc giảm gánh nặng chi phí học tập mà còn tạo điều kiện để người học tập trung hơn cho nghiên cứu, thực hành và phát triển chuyên môn.

TS Nguyễn Đăng Trị đánh giá Nghị định 179 mang ý nghĩa chiến lược trong việc giải bài toán nhân lực cho nền kinh tế số.

TS Nguyễn Đăng Trị cho rằng khi được hỗ trợ tốt hơn về tài chính, sinh viên sẽ có thêm điều kiện tham gia nghiên cứu khoa học, phát triển sản phẩm công nghệ, ứng dụng AI hoặc thử sức với các dự án đổi mới sáng tạo.

"Các ngành công nghệ hiện nay không chỉ yêu cầu học lý thuyết mà còn cần liên tục thực hành, cập nhật công nghệ mới và giải quyết các bài toán thực tiễn. Học bổng sẽ giúp người học có thêm thời gian và nguồn lực để đầu tư nghiêm túc cho những hoạt động này", ông chia sẻ.

Học bổng góp phần thúc đẩy động lực, nguồn lực để đầu tư nghiêm túc cho các hoạt động nghiên cứu

Theo TS Nguyễn Đăng Trị, trong bối cảnh AI đang làm thay đổi cấu trúc việc làm trên thế giới, việc đầu tư cho nguồn nhân lực công nghệ sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế số. Về lâu dài, nếu được triển khai đồng bộ cùng các chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Việt Nam có thêm cơ hội từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ.

Cần cách tiếp cận mới trong phát hiện tài năng công nghệ

Bên cạnh những tín hiệu tích cực, TS Nguyễn Đăng Trị cho rằng trong quá trình triển khai chính sách, nếu việc xét học bổng chủ yếu dựa trên điểm số hoặc GPA thì có thể chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng của người học, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và AI.

Theo ông, đây là nhóm ngành đòi hỏi khả năng sáng tạo, tư duy giải quyết vấn đề, năng lực tự học và khả năng tạo ra sản phẩm thực tế. Những tố chất này không phải lúc nào cũng thể hiện đầy đủ qua kết quả học tập.

"Có những sinh viên rất nổi bật trong nghiên cứu, xây dựng dự án cá nhân hoặc phát triển sản phẩm công nghệ nhưng chưa chắc sở hữu bảng điểm hoàn hảo. Nếu chỉ nhìn vào điểm số, chúng ta có thể bỏ lỡ nhiều tài năng thực sự", TS Nguyễn Đăng Trị nhận định.

Chính sách học bổng theo Nghị định 179 cần xây dựng theo hướng đa chiều

Từ thực tế đó, ông đề xuất việc triển khai cơ chế xét học bổng theo hướng đa chiều hơn, kết hợp giữa thành tích học tập với các yếu tố như nghiên cứu khoa học, dự án công nghệ, sản phẩm sáng tạo hoặc khả năng tham gia hoạt động đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, đối với các lĩnh vực như AI, khoa học dữ liệu, bán dẫn hay an ninh mạng, việc đánh giá tiềm năng phát triển dài hạn của người học cũng cần được quan tâm để phát hiện và bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đầu tư cho tương lai của nền kinh tế số

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là một trong những yếu tố quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Các chuyên gia kỳ vọng việc triển khai Nghị định 179 sẽ góp phần khuyến khích nhiều người học theo đuổi các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược, qua đó đáp ứng nhu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đón đầu xu hướng này, Trường Đại học Gia Định (GDU) hiện đào tạo nhóm ngành Công nghệ thông tin với nhiều chuyên ngành phù hợp nhu cầu nhân lực của thị trường như Trí tuệ nhân tạo (AI), Kỹ thuật phần mềm, Mạng máy tính và Truyền thông dữ liệu, An ninh mạng, Khoa học dữ liệu và Công nghệ thông tin.

Nhóm ngành Công nghệ thông tin tại GDU được đào tạo theo định hướng thực tiễn, bám sát yêu cầu thị trường

Các chương trình đào tạo được xây dựng theo định hướng ứng dụng, tăng cường trải nghiệm doanh nghiệp từ những năm đầu, giúp sinh viên sớm tiếp cận công nghệ mới và thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số.

Trong mùa tuyển sinh năm 2026, Trường Đại học Gia Định triển khai chương trình học bổng với tổng giá trị lên đến 25 tỷ đồng dành cho tân sinh viên, góp phần tạo điều kiện để nhiều bạn trẻ theo đuổi đam mê trong các lĩnh vực công nghệ, AI và chuyển đổi số.