Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cách học và dạy tiếng Anh mới. Không chỉ học sinh có thêm công cụ để luyện tập, giáo viên cũng có thêm sự hỗ trợ trong việc chuẩn bị học liệu và thiết kế hoạt động học. Theo khảo sát toàn cầu của Hội đồng Anh trên 1.348 giáo viên tiếng Anh tại 118 quốc gia và vùng lãnh thổ, 57% thầy cô cho biết đã sử dụng AI để soạn học liệu, trong khi 53% ứng dụng công nghệ này để hỗ trợ học sinh thực hành tiếng Anh.
Khi AI ngày càng ảnh hưởng sâu rộng đến cả hoạt động giảng dạy của giáo viên lẫn quá trình học tập của học sinh, cơ hội để các em tự học và thực hành tiếng Anh thông qua những công cụ công nghệ cũng trở nên đa dạng, phong phú hơn. Điều này cũng đặt ra một bài toán: Khi học sinh đã có thể tiếp cận kiến thức và tự luyện tập với sự hỗ trợ của AI, liệu các em còn cần đến giáo viên? Và đâu là những giá trị mà chỉ sự đồng hành của người thầy mới có thể mang lại?

Công nghệ ngày càng mở ra nhiều cách học và dạy tiếng Anh mới. Nguồn ảnh: Hội đồng Anh.
Các công cụ AI ngày nay có thể giải thích một cấu trúc ngữ pháp trong vài giây, đưa ra bài viết mẫu hay tạo thêm cơ hội luyện nói trong môi trường ít áp lực. Tuy nhiên, học một ngôn ngữ không chỉ là ghi nhớ từ vựng, nắm vững cấu trúc câu hay phát âm chính xác. Đó còn là khả năng diễn đạt suy nghĩ, thấu hiểu người đối diện và tự tin kết nối với thế giới xung quanh. Để phát triển những năng lực ấy, học sinh cần cơ hội thực hành, nhận phản hồi và vận dụng vào những tình huống có ý nghĩa. Đây là nơi chuyên môn của giáo viên phát huy giá trị.
Trước hết, giao tiếp ngoài đời thực luôn sống động và khó đoán, điều mà các thuật toán thông minh chưa thể mô phỏng trọn vẹn. Phản hồi từ máy móc thường dừng lại ở mức khuôn mẫu, tròn trịa và thiếu ngữ cảnh thực tế. Trong khi đó, giáo viên tiếng Anh có thể giúp học sinh ra khỏi màn hình ảo để bước vào đời sống thật, dạy các em cách lắng nghe ngữ điệu, hiểu sự khác biệt văn hóa và ứng biến linh hoạt trước những tình huống bất ngờ. Thầy cô không chỉ hướng dẫn các em diễn đạt đúng, mà còn giúp các em biết lựa chọn ngôn ngữ phù hợp với người nghe và mục đích giao tiếp.
Bên cạnh đó, thầy cô còn giúp học sinh phát triển ý tưởng và diễn đạt bằng lời của chính mình. Học sinh có thể dễ dàng nhờ AI tạo ra một bài văn tả chuyến đi chơi trôi chảy với vốn từ vựng bóng bẩy chỉ sau vài giây. Nhưng thay vì để các em dừng lại ở việc sao chép một sản phẩm có sẵn, giáo viên trên lớp kiên nhẫn khơi mở: “Bài này viết rất hay, nhưng trong chuyến đi con ấn tượng nhất khoảnh khắc nào, cảm xúc lúc đó là gì?”. Từ những câu hỏi gợi ý ấy, thầy cô cùng học sinh bóc tách từng chi tiết, tìm từ vựng phù hợp để các em tự kể lại trải nghiệm của chính mình. Khi được tự viết, nhận phản hồi và chỉnh sửa, các em có cơ hội hiểu cách sử dụng ngôn ngữ thay vì chỉ tiếp nhận một đáp án có sẵn.

Giáo viên tiếng Anh đưa học sinh ra khỏi màn hình ảo để bước vào đời sống thật, dạy các em ứng dụng thực tế và ứng biến linh hoạt trước những tình huống bất ngờ.
Quan trọng hơn cả, giáo viên mang lại môi trường lớp học nơi học sinh cảm thấy được lắng nghe và sẵn sàng thử sức. Học ngoại ngữ khó tránh khỏi những lúc ngập ngừng, diễn đạt chưa rõ hoặc phát âm chưa đúng. Khi học sinh làm chưa đúng, giáo viên với sự thấu cảm sư phạm sẽ biết lúc nào nên kiên nhẫn đợi con trình bày hết ý, lúc nào mới nhẹ nhàng uốn nắn khẩu hình để giữ trọn sự tự tin cho trò. AI có thể cung cấp phản hồi tức thời, nhưng không thể nhận ra ánh mắt ngập ngừng của một học sinh vốn luôn hăng hái, hay nỗi sợ bị bạn bè chê cười khi nói tiếng Anh trước đám đông. Bằng sự gắn kết trực tiếp, thầy cô không chỉ giúp các em học cách thảo luận nhóm mà còn tháo gỡ những rào cản tâm lý vô hình – điều cốt lõi để việc học ngoại ngữ trở thành cầu nối giao tiếp tự nhiên thay vì chỉ là bài kiểm tra điểm số.
Trong một bài dự thi tri ân thầy cô gửi về Hội đồng Anh, bạn Đức Anh (13 tuổi, Hà Nội) chia sẻ về sự đồng hành này: “Trước đây em nói ngọng nên mỗi lần đọc bài đều sợ các bạn cười, sợ đến mức chỉ muốn trốn vào một góc và không dám phát biểu nữa. Nhưng cô giáo không bao giờ để em phải cảm thấy xấu hổ. Cô luôn kiên nhẫn ngồi lại cùng em sau giờ học, hướng dẫn em từng chút một và động viên mỗi khi em tiến bộ. Nhờ sự khích lệ của cô, em không còn sợ sai nữa và dần lấy lại sự tự tin khi bước vào lớp”.
Tương lai của việc dạy và học tiếng Anh không nằm ở sự cạnh tranh giữa công nghệ và con người, mà ở sự cộng hưởng để tối ưu hóa trải nghiệm học tập. AI có thể hỗ trợ giáo viên tinh gọn khâu soạn bài, phân loại bài tập cơ bản và mở ra nguồn ngữ liệu tự học dồi dào. Khi được lựa chọn và sử dụng phù hợp, những công cụ này giúp giáo viên có thêm thời gian tập trung vào tương tác và phản hồi cho học sinh. Tuy nhiên, nội dung do AI tạo ra vẫn cần được kiểm tra về độ chính xác, tính phù hợp với độ tuổi và mục tiêu bài học.
Theo Tiến sĩ Mariano Felice, Trưởng nhóm nghiên cứu AI tại Hội đồng Anh, câu hỏi cốt lõi của giáo dục thời đại số không phải là AI làm được những gì, mà là chúng ta muốn tạo dựng một nền giáo dục như thế nào cho con trẻ. Công nghệ chỉ phát huy đúng giá trị khi nhà trường bắt đầu từ mục tiêu phát triển con người thay vì chạy theo công cụ. Những kết quả AI tạo ra không phải là đáp án cuối cùng, mà chỉ là điểm khởi đầu để thầy trò cùng thảo luận và rèn luyện tư duy phản biện.

Khi công nghệ được dùng có mục đích, thầy trò có thêm không gian để thảo luận, phản biện và cùng tiến bộ. Ảnh: Hội đồng Anh
Giá trị của người thầy không chỉ nằm ở câu trả lời đúng, mà còn ở cách giúp học sinh hiểu, thử sức và tiến bộ. Khi công nghệ được sử dụng có mục đích, giáo viên và AI có thể cùng hỗ trợ các em phát triển khả năng sử dụng tiếng Anh, tư duy độc lập và sự tự tin trong giao tiếp.
Nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, cuộc thi “Gửi lời tri ân thầy cô” của Hội đồng Anh mời các em học sinh chia sẻ câu chuyện về người thầy, người cô đã dìu dắt mình qua tranh, ảnh, bài viết hoặc video bằng tiếng Việt hay tiếng Anh. Cuộc thi nhận bài đến hết ngày 30/11/2026, với tổng giá trị giải thưởng lên đến 40 triệu đồng, trong đó có học bổng tiếng Anh trị giá 30 triệu đồng.
Tìm hiểu thể lệ và cách tham gia tại: https://bit.ly/47K8xj1