Đề xuất bỏ lớp chuyên theo môn, chuyển sang 3 khối

Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên đang được Bộ GD-ĐT lấy ý kiến, thay thế quy định hiện hành tại Thông tư 05/2023/TT-BGDĐT. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất thay đổi cách tổ chức lớp chuyên, phương thức tuyển sinh và định hướng đào tạo theo hướng phát triển năng lực toàn diện, hạn chế tình trạng học lệch, chạy theo thành tích.

Trường chuyên chuyển sang tổ chức theo 3 khối

Theo dự thảo, thay vì tổ chức lớp chuyên theo từng môn học như hiện nay, các trường THPT chuyên sẽ tổ chức lớp học theo 3 khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ.

Trong đó, khối Khoa học tự nhiên gồm Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học và Tin học; khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn, Lịch sử và Địa lí; khối Ngoại ngữ được tổ chức theo ngoại ngữ học sinh trúng tuyển.

Việc tổ chức theo khối chuyên nhằm mở rộng nền tảng kiến thức, tăng khả năng kết nối giữa các môn học và hạn chế định hướng chuyên sâu vào một môn quá sớm. Học sinh có thêm thời gian trải nghiệm, khám phá năng lực và sở trường trước khi lựa chọn môn học phù hợp.

Hoạt động giáo dục tại trường chuyên được thiết kế theo 3 tầng, gồm giáo dục toàn diện theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo dục nâng cao theo khối chuyên và giáo dục chuyên sâu theo môn học kết hợp dự án liên môn, liên ngành.

Đáng chú ý, việc tổ chức các hoạt động giáo dục nâng cao và chuyên sâu không làm phát sinh môn học bắt buộc ngoài chương trình phổ thông, đồng thời không tăng thời lượng học tập vượt quy định.

Theo lộ trình, trong học kì I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia các dự án nhập môn và tư vấn định hướng lĩnh vực, ngành nghề quan tâm. Cuối học kì này, ngoài môn chuyên bắt buộc của khối, mỗi học sinh đăng kí thêm 2 môn để học chuyên sâu.

Từ học kì II lớp 10, học sinh bắt đầu học các chuyên đề định hướng. Đến lớp 11, nội dung giáo dục nâng cao dành cho môn chuyên được tổ chức ổn định tại lớp chuyên theo môn học.

Học sinh có nguyện vọng được xem xét thay đổi môn học chuyên sâu vào cuối năm lớp 10 hoặc lớp 11, căn cứ vào kết quả đánh giá năng lực, tư vấn của nhà trường và sự đồng ý của cha mẹ học sinh.

Ngoài ra, từ học kì II lớp 10, mỗi học sinh phải tham gia ít nhất một dự án học tập liên môn, liên ngành theo nhóm, hướng đến giải quyết vấn đề thực tiễn. Các dự án có sự hướng dẫn của giáo viên phối hợp với giảng viên, nhà khoa học tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu hoặc doanh nghiệp.

Tuyển sinh theo khối, thay đổi cách đánh giá học sinh

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất tuyển sinh vào trường chuyên theo khối, áp dụng một phương thức và một điểm chuẩn cho mỗi khối, thay vì xác định chỉ tiêu tuyển sinh riêng theo từng môn chuyên.

Cụ thể, thí sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên. Với khối Khoa học xã hội, thí sinh thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội. Trong khi đó, khối Ngoại ngữ gồm các bài thi Toán, Ngữ văn và ngoại ngữ.

Bài đánh giá năng lực đọc hiểu được thiết kế theo hình thức tổng hợp, tập trung đánh giá khả năng đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề trên nền tảng kiến thức chương trình THCS. Bài thi không yêu cầu kiến thức chuyên sâu của từng môn học, nhằm hạn chế tình trạng luyện thi.

Đối với bài thi Toán, Ngữ văn không phải bài thi nâng cao, học sinh sử dụng đề thi chung của sở GDĐT trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Điểm bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ được tính hệ số tối thiểu là 2.

Bên cạnh đổi mới tuyển sinh, dự thảo cũng đề cập việc tăng cường liên kết giữa trường chuyên với các cơ sở giáo dục đại học. Mỗi trường được khuyến khích thiết lập quan hệ hợp tác thường xuyên với ít nhất một trường đại học để tổ chức chuyên đề, dự án học tập, hướng dẫn nghiên cứu khoa học, tư vấn hướng nghiệp và sử dụng chung phòng thí nghiệm, thiết bị.

Đáng chú ý, việc đánh giá chất lượng trường chuyên sẽ không chỉ dựa vào kết quả thi học sinh giỏi hay số lượng giải thưởng. Các tiêu chí còn bao gồm sự tiến bộ, phẩm chất, năng lực của học sinh và tỷ lệ học sinh theo học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học cũng như các chương trình đào tạo tài năng ở bậc đại học.

Theo dự thảo, mô hình mới dự kiến áp dụng từ năm học 2027-2028. Những trường chưa bảo đảm điều kiện có thể áp dụng từ năm học 2028-2029, căn cứ vào đánh giá về đội ngũ, chương trình, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh.

Đối với học sinh đã trúng tuyển và đang theo học trước thời điểm Thông tư có hiệu lực, các em tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh đến khi hoàn thành cấp học. Hiện Bộ GDĐT tiếp tục lấy ý kiến các địa phương, nhà trường và cơ sở giáo dục đại học để hoàn thiện dự thảo.