Chọn trường đại học năm 2026: Bỏ mác ‘trường sang’, chuyển sang ‘thực tế’

Mùa tuyển sinh đại học 2026 chứng kiến sự thay đổi rõ nét trong cách nhiều phụ huynh và thí sinh lựa chọn trường học. Thay vì ưu tiên những ngôi trường có "thương hiệu" hay danh tiếng, không ít gia đình bắt đầu đặt yếu tố phù hợp lên hàng đầu, từ học phí, cơ hội học bổng, chất lượng đào tạo đến khả năng có việc làm sau tốt nghiệp.

Xu hướng chọn ngành đang đảo chiều trong năm 2026

Bài toán chi phí trong lộ trình dài hơi

Trước đây, tâm lý chung của đại đa số phụ huynh khi có con bước vào ngưỡng cửa lớp 12 là hướng con bằng mọi giá phải thi đậu vào được các trường đại học top đầu, bất kể ngành học đó có thật sự phù hợp hay mức học phí ra sao.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, tư duy này đã vấp phải những rào cản thực tế từ bài toán tài chính. Theo ghi nhận từ cuộc khảo sát thị trường, chi phí để nuôi một sinh viên học tập và sinh hoạt tại các đô thị lớn đã tăng khoảng 20-35% so với 5 năm trước, bao gồm học phí, tiền thuê trọ, ăn uống và đi lại.

Ông Nguyễn Đức Duy, phụ huynh có con chuẩn bị thi tốt nghiệp THPT tại TP.HCM bộc bạch: “Nuôi một đứa con học đại học bây giờ là cả một vấn đề lớn của gia đình. Ngoài học phí còn có tiền thuê trọ, ăn uống, đi lại và nhiều khoản chi phí khác trên thành phố. Vì vậy, tôi luôn động viên con chọn một ngôi trường phù hợp với năng lực và điều kiện kinh tế của gia đình để đi được đường dài”.

Mùa tuyển sinh 2026, phụ huynh và học sinh có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến học phí, học bổng và chất lượng đào tạo khi chọn trường

Thực tế, không ít gia đình hiện nay cũng thừa nhận áp lực tài chính kéo dài suốt 4 năm đại học là điều cần tính toán. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, bằng cấp không còn là yếu tố duy nhất đảm bảo cơ hội nghề nghiệp.

AI đổi cuộc chơi, phụ huynh đổi tư duy

Theo Báo cáo “Future of Jobs Report” của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến năm 2030, hàng triệu việc làm sẽ bị thay thế hoặc tái cấu trúc do công nghệ. Tuy nhiên, đồng thời cũng sẽ xuất hiện nhiều vị trí mới yêu cầu kỹ năng thực hành, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng cao.

Điều này khiến không ít phụ huynh thay đổi cách nhìn về đại học. Thay vì chỉ quan tâm đến tấm bằng, nhiều người bắt đầu chú trọng trải nghiệm thực tế, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích nghi của sinh viên sau khi ra trường.

Với nhiều gia đình, một ngôi trường phù hợp để con phát triển bền vững quan trọng hơn danh tiếng nhất thời

ThS.LS Trịnh Hữu Chung - Phó Hiệu trưởng trường Đại học Gia Định (GDU) cho rằng: “Nếu như trước đây nhiều gia đình đặt nặng yếu tố thương hiệu khi chọn trường đại học, thì hiện nay họ quan tâm nhiều hơn đến đầu ra nghề nghiệp, môi trường đào tạo thực tiễn và khả năng kết nối doanh nghiệp. Đây là thay đổi rất rõ trong khoảng vài năm gần đây”.

Ông Chung nhấn mạnh, không phải trường danh tiếng là sẽ phù hợp với tất cả. Có những trường mạnh về đào tạo theo định hướng nghiên cứu, rất phù hợp với các nhóm ngành cần nền tảng học thuật chuyên sâu như khoa học cơ bản, kỹ thuật công nghệ cao hoặc lĩnh vực hàn lâm.

Ngược lại, có trường thiên về định hướng ứng dụng, giúp sinh viên có khả năng "thực chiến" ngay khi ra trường. Đây là hướng đào tạo mà GDU đang tập trung phát triển, với mục tiêu giúp sinh viên chọn đúng nghề, học sát thực tiễn và sẵn sàng làm việc ngay sau khi tốt nghiệp, ông Chung nói.

Theo ông Chung, lựa chọn đúng không nằm ở việc chạy theo "độ hot" của trường, mà ở mức độ phù hợp giữa năng lực người học, mục tiêu nghề nghiệp và điều kiện của gia đình.

Th.LS Trịnh Hữu Chung lắng nghe mong muốn, sở thích và tư vấn hướng nghiệp cho các thí sinh 2K8

Có thể thấy, sau 5 năm nhiều biến động của xã hội, kinh tế, công nghệ,... điều mà phần lớn phụ huynh quan tâm hiện nay không còn là "con học trường nào cho oai", mà là "con có đủ năng lực để tự đứng vững sau khi tốt nghiệp hay không".

Lựa chọn đại học theo góc nhìn dài hạn

Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh hiện nay ưu tiên các trường đại học có học phí phù hợp nhưng vẫn đảm bảo chất lượng đào tạo, cơ hội việc làm và trải nghiệm sinh viên.

Tại TP.HCM, Trường Đại học Gia Định (GDU) là một trong những ngôi trường được nhiều phụ huynh quan tâm nhờ mức học phí được đánh giá phù hợp với số đông gia đình. Hiện học phí của trường dao động khoảng 1 - 1,4 triệu đồng/tín chỉ tùy ngành đào tạo.

Bên cạnh đó, Nhà trường còn xây dựng chương trình đào tạo tinh gọn giúp sinh viên tốt nghiệp từ 3 năm, sớm gia nhập thị trường lao động. Đặc biệt, GDU triển khai quỹ học bổng 25 tỷ đồng trong năm 2026, với nhiều suất học bổng giá trị từ 20% - 100% học phí học kỳ 1, cùng hàng loạt quà tặng công nghệ như Iphone 18 Promax, Laptop, Airpods,... dành cho thí sinh đăng ký sớm.

Các thí sinh đăng ký học tại GDU được nhận laptop, tai nghe airpods và nhiều quà tặng giá trị

Ngoài học phí, yếu tố việc làm sau tốt nghiệp cũng đang được nhiều bậc phụ huynh, học sinh xem là tiêu chí quan trọng khi chọn trường đại học cho con.

Thống kê từ Trung tâm Trải nghiệm sinh viên và Quan hệ doanh nghiệp GDU năm 2025, tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt 96,8%. Nhà trường hiện cũng đẩy mạnh hợp tác doanh nghiệp, tăng cường thời lượng học thực tế và cam kết hỗ trợ việc làm cho 100% sinh viên sau khi tốt nghiệp.