Khi AI thay đổi luật chơi, thế hệ trẻ cần chuẩn bị những gì?

Ngày 6/6, tại Hà Nội, Trường Đại học FPT tổ chức FPTU Career Summit 2026 với chủ đề “Forming the Future of Work”, thu hút hơn 1.200 sinh viên cùng nhiều chuyên gia, lãnh đạo doanh nghiệp trong và ngoài nước tham dự. Hội nghị tập trung thảo luận về tương lai việc làm trong bối cảnh AI đang tái định hình thị trường lao động toàn cầu.

Công nghệ thay đổi nhanh, kỹ năng cũ không còn là “tấm vé an toàn”

Phát biểu khai mạc, ông Phan Trường Lâm - Phó Giám đốc Trường Đại học FPT tại Hà Nội cho rằng AI đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực từ công nghệ, kinh tế đến văn hóa, giải trí. Nhà trường đã sớm tích hợp AI vào môi trường học tập, khuyến khích sinh viên sử dụng AI trong hơn 60 môn học theo tinh thần “AI First”.

FPTU Career Summit 2026

Theo ông Lâm, tốc độ thay đổi của công nghệ khiến nhiều kiến thức và kỹ năng từng được xem là quan trọng nay có thể nhanh chóng lỗi thời. Trong bối cảnh đó, người trẻ không chỉ cần cập nhật kỹ năng mới mà còn phải thay đổi tư duy học tập và làm việc.

Nhiều chuyên gia tại hội nghị nhận định Việt Nam đang sở hữu lợi thế lớn để trở thành trung tâm đầu tư và phát triển kinh tế số trong khu vực. Ông Vũ Nhật Anh - Đồng sáng lập, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Điều hành Sản phẩm & Công nghệ tại TopCV Việt Nam cho biết tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2025 đạt 8,02%, cao nhất nhóm ASEAN 6. Việt Nam đồng thời đặt mục tiêu để kinh tế số đóng góp 30% GDP vào năm 2030.

Sự phát triển mạnh của kinh tế số cùng làn sóng đầu tư FDI từ các tập đoàn lớn như Samsung, LG, Intel, Lego hay Pandora đang tạo ra nhu cầu lớn về nhân lực công nghệ và nhân sự có khả năng thích ứng nhanh.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp vẫn là bài toán lớn. Theo khảo sát Deloitte Global Human Capital Trends 2026, 66% nhà quản lý cho rằng nhân sự mới chưa sẵn sàng đáp ứng yêu cầu công việc đang thay đổi nhanh chóng. Với khối doanh nghiệp FDI, chỉ 9% doanh nghiệp hài lòng với chất lượng lao động hiện tại.

Ông Vũ Nhật Anh nhấn mạnh: “Khả năng học hỏi và thích nghi nhanh sẽ luôn là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất”. Theo ông, GPA cao hay sở hữu nhiều chứng chỉ không còn là yếu tố quyết định như trước nếu người trẻ thiếu khả năng thay đổi và ứng dụng công nghệ vào công việc thực tiễn.

Đồng quan điểm, bà Tô Thị Loan - Giám đốc Tuyển dụng tại Vinsmart Future cho rằng thị trường lao động đã bước sang giai đoạn mới, nơi doanh nghiệp kỳ vọng nhân sự có thể đóng góp ngay từ những tháng làm việc đầu tiên và đủ khả năng phản biện với kết quả do AI tạo ra.

Người trẻ cần trở thành “người làm chủ AI” thay vì chỉ sử dụng AI

Không chỉ dừng ở việc học công nghệ, các chuyên gia cho rằng người trẻ cần xây dựng tư duy mới để thích nghi với thời đại AI.

Ông Wee Sung Yun - Tổng Giám đốc LG Electronics R&D Vietnam nhận định tương lai sẽ là thế giới nơi con người làm việc cùng các trợ lý AI trong hầu hết lĩnh vực. Vì vậy, người lao động cần chuyển từ tư duy “sẵn sàng cho công việc” sang tư duy “thích ứng công việc với vai trò người xây dựng hệ thống”.

Diễn giả khách mời tại FPTU Career Summit 2026

Theo ông, con người trong thời đại AI không còn chỉ là người thực thi tác vụ mà cần trở thành người thiết kế giải pháp, biết đặt vấn đề và điều phối công nghệ. Dù AI ngày càng phát triển, những năng lực đặc trưng của con người như sáng tạo, phản biện, giao tiếp bằng sự đồng cảm hay khả năng đưa ra quyết định đạo đức vẫn rất khó bị thay thế.

Bà Trần Thị Bích Ngọc - Giám đốc Vận hành Sản phẩm tại AIViec cho biết ba kỹ năng xuất hiện gần như trong mọi yêu cầu tuyển dụng hiện nay là giao tiếp, giải quyết vấn đề và khả năng tự học.

Trong lĩnh vực công nghệ, ông Vũ Minh Phong - Giám đốc Chuyển đổi AIX, Đơn vị Chiến lược FPT Software TP.HCM chia sẻ doanh nghiệp đang hướng tới mô hình “AI-Augmented Software Engineer” - kỹ sư phần mềm được tăng cường bởi AI. Theo đó, AI sẽ đảm nhận phần lớn các công việc lặp lại, còn con người tập trung vào ba vai trò quan trọng gồm lựa chọn đúng công cụ AI, vận hành tối ưu và liên tục đổi mới cùng AI.

Ở lĩnh vực logistics, bà Phạm Khánh Linh - Nhà sáng lập và Giám đốc Điều hành Logivan Logistics & FreightPilot.AI cho rằng AI không thay thế con người mà giúp nâng cao năng suất. Trong môi trường mới, nhân sự cần chuyển từ vai trò “người làm thủ công” sang “người điều phối”, biết quản lý nhiều AI agents cùng lúc để xử lý công việc phức tạp.

Đáng chú ý, ông Nguyễn Duy Thông - Đồng sáng lập và Giám đốc Điều hành Dentsu Redder nhắn gửi người trẻ “3 chữ S” gồm Sense, Seek và Soul. Theo ông, AI có thể hỗ trợ con người rất nhiều nhưng không thể thay thế trải nghiệm sống, chiều sâu văn hóa hay tâm hồn của mỗi cá nhân.

“Sense” là khả năng cảm nhận cuộc sống bằng tất cả giác quan. “Seek” là tinh thần tìm hiểu cội nguồn, giá trị văn hóa và bản sắc riêng. “Soul” là nội hàm và tâm hồn mà mỗi người cần nuôi dưỡng để trở thành một cá nhân thú vị, biết sử dụng AI thay vì phụ thuộc vào AI.

Thông qua các phiên thảo luận chuyên sâu, hội nghị đã mang đến cho sinh viên góc nhìn thực tế về thị trường lao động trong thời đại số. Không chỉ là câu chuyện công nghệ, AI đang đặt ra yêu cầu mới với người trẻ: phải liên tục học hỏi, biết thích nghi và giữ được giá trị riêng của con người trong một thế giới ngày càng tự động hóa.