Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) ban hành Thông tư số 84/2026/TT-BGDĐT về Quy chế Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT, thay thế Thông tư số 06/2024/TT-BGDĐT và Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT. Quy chế mới tập trung chuẩn hóa lĩnh vực dự thi, đổi mới tiêu chí đánh giá, tăng cường liêm chính khoa học và bảo đảm quyền lợi thí sinh.
Học sinh tham gia Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học năm học 2024 -2025. Ảnh minh hoạ.
Theo quy định mới, danh mục lĩnh vực dự thi được chuẩn hóa còn 16 lĩnh vực. Tên gọi một số lĩnh vực được điều chỉnh để thống nhất với danh mục nhóm ngành đào tạo theo Nghị định số 179/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở liên thông giữa kết quả cuộc thi với chính sách học bổng và tuyển sinh đại học. Với dự án liên ngành, lĩnh vực dự thi được xác định theo lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nội dung nghiên cứu cốt lõi.
Tiêu chí và thang điểm đánh giá cũng được thiết kế lại, gồm 20 tiêu chí, mỗi tiêu chí tối đa 5 điểm, chia thành 5 nhóm với tổng điểm tối đa 100. Cấu trúc này tương ứng với cách đánh giá của Hội thi khoa học và kỹ thuật quốc tế Regeneron ISEF, giúp học sinh hiểu rõ yêu cầu đối với dự án, đồng thời tạo cơ sở đánh giá nhất quán, khách quan hơn.
Đáng chú ý, nhật kí nghiên cứu và dữ liệu gốc được xác định là căn cứ để kiểm tra tính trung thực, tính liên tục của quá trình thực hiện và mức độ tham gia độc lập của học sinh. Mỗi dự án phải có ít nhất 3 giám khảo chấm độc lập; việc phân công giám khảo được thực hiện bằng hình thức bốc thăm trong tiểu ban chuyên môn. Nếu điểm của một giám khảo chênh lệch từ 20% trở lên so với điểm trung bình cộng của các giám khảo còn lại, người này phải rà soát và giải trình bằng văn bản. Trường hợp giải trình không phù hợp, Trưởng tiểu ban sẽ phân công thêm một giám khảo chấm độc lập. Các giám khảo không được thỏa thuận hoặc thống nhất điểm với nhau.
Quy chế dành riêng một chương quy định về công khai, minh bạch và liêm chính khoa học. Danh sách dự án dự thi cấp quốc gia, báo cáo tóm tắt và poster dự án phải được công khai chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc cuộc thi. Đơn vị dự thi phải công khai danh sách dự án được chọn cử trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày ban hành quyết định.
Học sinh có trách nhiệm lập, lưu giữ nhật kí nghiên cứu bằng hình thức điện tử hoặc văn bản, ghi nhận đầy đủ, liên tục quá trình thực hiện và có xác nhận của người hướng dẫn ít nhất mỗi tháng một lần, kèm dữ liệu gốc. Người hướng dẫn không được trực tiếp làm thay học sinh các nội dung nghiên cứu cốt lõi.
Quy chế cũng phân loại dự án nghiên cứu theo 3 mức độ an toàn, đồng thời quy định chế tài đối với hành vi vi phạm. Học sinh làm giả hồ sơ, nhật kí nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm tham dự cuộc thi từ 1-2 năm. Người hướng dẫn để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học có thể không được chấp nhận hướng dẫn nghiên cứu trong 1-2 lần tổ chức cuộc thi tiếp theo. Kết quả và giải thưởng của dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, thông báo công khai.
Về số lượng dự án, mỗi sở GDĐT được đăng ký tối đa 3, 6, 9 hoặc 12 dự án, tùy theo tỷ lệ dự án dự thi cấp đơn vị của sở so với tổng số dự án của tất cả các sở trong năm học liền trước. Các trường phổ thông trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, đại học, trường đại học, viện, học viện có trường phổ thông được đăng ký tối đa 3 dự án mỗi đơn vị. Đơn vị đăng cai tổ chức cuộc thi được đăng ký thêm tối đa 6 dự án. Ngoài ra, đơn vị dự thi được cử thêm một dự án cho mỗi dự án đoạt giải Tư trở lên tại cuộc thi quốc tế trong năm liền trước do Bộ GDĐT chọn cử tham gia.
Số lượng dự án đăng ký được tính chung cho cả cấp THCS và THPT; đơn vị dự thi tự quyết định phân bổ giữa hai cấp học theo điều kiện thực tế.
Thông tư mới cũng cho phép Bộ GDĐT xem xét mời đoàn học sinh và dự án nghiên cứu khoa học, kỹ thuật từ các quốc gia, vùng lãnh thổ khác tham gia giao lưu, trưng bày tại cuộc thi. Các dự án này không thuộc cơ cấu giải thưởng và không tính vào số lượng dự án dự thi trong nước.
Việc tổ chức cuộc thi sẽ được hỗ trợ bằng hệ thống quản lý thống nhất trên môi trường số. Thông tin, dữ liệu đã có trên hệ thống hoặc cơ sở dữ liệu ngành giáo dục không phải cung cấp lại. Văn bản hướng dẫn tổ chức hằng năm và hướng dẫn của đơn vị dự thi không được bổ sung điều kiện, thành phần hồ sơ hoặc tiêu chí đánh giá ngoài Quy chế.
Đối với quy định chuyển tiếp, dự án đã được cơ sở giáo dục phê duyệt kế hoạch nghiên cứu trước ngày Thông tư có hiệu lực được tiếp tục thực hiện theo kế hoạch đã phê duyệt. Yêu cầu về nhật kí nghiên cứu, dữ liệu gốc và khai báo sử dụng công nghệ số, AI chỉ áp dụng với phần nghiên cứu thực hiện kể từ ngày Thông tư có hiệu lực. Các cuộc thi cấp cơ sở giáo dục và cấp đơn vị dự thi đã hoặc đang tổ chức theo kế hoạch được phê duyệt trước thời điểm này tiếp tục thực hiện theo hai thông tư cũ đến khi kết thúc; việc lựa chọn, cử dự án dự thi cấp quốc gia thực hiện theo quy định mới.
