“Có những ngày mình học thêm đến tối, về nhà vẫn phải làm đề. Nhiều lúc mình tự hỏi liệu mình có thật sự phù hợp với kiểu học đó không”, Minh Anh, một học sinh lớp 9 tại TPHCM chia sẻ.
Học sinh học nghề tại Trường Trung cấp Việt Giao
Nhưng không phải bạn trẻ nào cũng tiếp tục bước vào cuộc đua thi cử quen thuộc ấy. Trong vài năm gần đây, một số học sinh bắt đầu tìm những lộ trình khác sau khi tốt nghiệp THCS, trong đó có việc học nghề sớm.
Khi Gen Z muốn “học cái mình thích”
Khác với thế hệ trước, nhiều bạn trẻ Gen Z ngày nay có xu hướng tìm hiểu nghề nghiệp sớm hơn. Thay vì chỉ nghĩ đến việc học tiếp lên đại học, không ít học sinh quan tâm đến những ngành nghề cụ thể ngay từ khi còn học cấp hai.
Minh (15 tuổi, TP.HCM) là một trong số đó. Sau khi hoàn thành lớp 9, Minh chọn theo học ngành bếp tại Trường Trung cấp Việt Giao.
“Trước đây mình nghĩ nghề bếp chỉ là nấu ăn thôi. Nhưng khi học rồi mới thấy nó có rất nhiều kỹ thuật và kiến thức khác nhau. Điều mình thích nhất là mỗi buổi thực hành đều có thể làm ra món ăn thật” - Minh nói.
Theo Minh, quyết định này ban đầu cũng khiến bạn bè khá bất ngờ. “Có người hỏi sao không thi lớp 10 như mọi người. Nhưng mình nghĩ mỗi người hợp một cách học khác nhau.”
Phụ huynh cũng bắt đầu thay đổi suy nghĩ
Không chỉ học sinh, nhiều phụ huynh cũng đang có góc nhìn cởi mở hơn về việc học nghề sớm.
Chị Thu Hà (quận 10, TPHCM), có con đang học chương trình Trung cấp sau lớp 9, cho biết ban đầu chị khá phân vân. “Trước đây mình vẫn nghĩ con phải học hết phổ thông rồi mới tính chuyện nghề nghiệp. Nhưng sau khi tìm hiểu, mình thấy học nghề sớm cũng có nhiều lợi ích”.
Theo chị, điều quan trọng nhất là con cảm thấy hứng thú với việc học. “Thấy con đi học vui, chủ động học hỏi và nói chuyện về nghề mỗi ngày, mình cũng yên tâm hơn.”
Nhiều phụ huynh cho rằng áp lực thi cử hiện nay khá lớn, trong khi không phải học sinh nào cũng phù hợp với việc học thiên về lý thuyết. Vì vậy, việc có thêm những lựa chọn học tập khác sau lớp 9 giúp các gia đình chủ động hơn trong việc định hướng cho con.
Học nghề sớm: trải nghiệm thực tế từ khi còn trẻ
Một điểm khiến nhiều học sinh hứng thú với các chương trình đào tạo nghề là yếu tố thực hành.
Tại Trường Trung cấp Việt Giao, chương trình học thường được chia thành hai phần: học văn hóa và học nghề. Buổi sáng học sinh học các môn văn hóa theo chương trình quy định, buổi chiều tham gia các giờ thực hành hoặc học kỹ năng nghề.
Một giáo viên tại trường cho biết nhiều học sinh thay đổi khá rõ sau một thời gian học tập. “Khi được tham gia thực hành, các em chủ động và tự tin hơn. Nhiều bạn tìm thấy đam mê của mình khi bắt đầu tiếp xúc với nghề.”
Với những ngành dịch vụ như bếp, khách sạn hay du lịch, việc được tiếp cận môi trường thực tế từ sớm giúp học sinh hiểu rõ đặc thù công việc và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp.
Mỗi người một con đường
Theo các chuyên gia giáo dục, xu hướng đa dạng hóa con đường học tập sau THCS đang ngày càng rõ rệt. Không phải học sinh nào cũng phù hợp với cùng một lộ trình học tập.
Điều quan trọng là các bạn trẻ được tư vấn đầy đủ để hiểu rõ năng lực và sở thích của bản thân trước khi đưa ra lựa chọn.
Với Minh, quyết định học nghề sớm giúp bạn cảm thấy thoải mái hơn với việc học.
“Bạn bè mình đang chuẩn bị thi lớp 10, còn mình thì đang học cách nấu những món mới. Mỗi người một hướng thôi, miễn là mình thấy phù hợp với con đường mình chọn” - Minh nói.
Trong bối cảnh giáo dục ngày càng mở, việc học sinh tìm ra con đường riêng cho mình có lẽ không còn là điều quá khác biệt. Với nhiều bạn Gen Z, điều quan trọng nhất không phải là đi giống số đông, mà là tìm ra điều khiến mình thực sự hứng thú và muốn theo đuổi lâu dài.
